Voor de jaarwisseling van 1950 besluit radio-omroep AVRO het nieuwe jaar op een bijzondere manier in te luiden. Vanuit elke provincie slaat een smid met zijn hamer op zijn aambeeld. Voor de twaalfde slag trekt men naar de Wieringermeer.
Op oudjaarsavond, precies om middernacht, hoorden de luisteraars niet de klokslagen van de Hilversumse radio. In plaats daarvan klonk het geluid van een hamer op een aambeeld. Twaalf verschillende slagen. Een reportagewagen van de AVRO was ruim vóór de feestdagen door het land getrokken. In elf provincies bezocht men een smid die niet alleen een slag op het aambeeld liet horen maar ook een heilwens uitsprak in zijn eigen dialect of streektaal. Om het dozijn hamerslagen compleet te maken ging de rit voor de laatste hamerslag, nummer twaalf naar de Wieringermeer.
Twaalfde provincie
In 1950 was het contrast met het ‘oude’ land nog zo groot dat men de Wieringermeer, een nieuw en modern gebied de ‘twaalfde provincie’ noemde. Uiteindelijk ging die titel aan de Wieringermeer voorbij. In 1986 kwam de echte twaalfde provincie Flevoland, gevormd door drie IJsselmeerpolders: NOP en Oostelijk en Zuidelijk Flevoland. De Wieringermeer bleef bij provincie Noord-Holland, waar het op bestuurlijk niveau al decennia mee verbonden was.
Van een eigen streektaal of dialect was in 1950 in die ‘twaalfde provincie’ nog geen sprake. Smid Rienje Hoekenga uit Middenmeer sprak na zijn slag op het aambeeld zijn heilwens uit in het dialect van zijn geboortestreek, het Groningse Vierhuizen. Op de foto zien we Rienje en Pieterke Hoekenga-Vos naast de AVRO-reportagewagen.
Fred de Vries
2 januari 2026
