Henri van Oosten

De serie: ‘de Joodse Raad’ heeft weer eens laten zien wat er in de oorlog met ons joodse volksdeel is gebeurd. Ook met Henri van Oosten, zijn naam is twee jaar geleden toegevoegd aan dit monument.

mei 1919 is Henri geboren als winkelierszoon in Assen. Hij is één van de weinige Asser zionisten, joden die in Palestina een joodse staat willen stichten. Misschien onder invloed geraakt van de Duitse leeftijdgenoten. Zij zetten nl. na hun vlucht voor de Nazi’s vanuit Assen hun thuis opgestarte landbouwopleiding voort. Nodig om in Palestina te komen. Enkelen van hen bezochten ook het werkdorp in Slootdorp.

In 1938 , het jaar dat zijn moeder overlijdt, vertrekt hij naar Amsterdam en laat zich inschrijven als landarbeider.

In 1939 volgen zijn vader en zijn broer Jacques.

Dan vallen de Duitsers binnen en wordt het voor de joden problematisch. Hun leefruimte wordt steeds meer ingeperkt.

Begin 1941 is het al zover dat het verboden is voor een jood om te werken voor een niet-jood, inclusief de overheid. Bovendien worden alle joodse bedrijven ontmanteld en gesloten. Het uitgekeerde geld moet je verplicht op een door de bezetter beheerde bank zetten. Je kunt er dus niet bij.

Henri vertrekt uit Amsterdam. Hij gaat werken in het magazijn van de ZWM in Middenmeer, een zaaizaad- en pootgoedcoöperatie en kan als kostganger wonen bij de familie van der Male in de Poststraat en maakt vrienden. Een jaar later worden alle Noord-Hollandse joden verplicht te verhuizen naar Amsterdam.

Henri doet het niet. Hij blijft bij de familie van der Male in de Poststraat welkom en blijft bij de ZWM. 3 mei 1942 worden alle joden verplicht een ster te dragen. Dan wordt het gevaarlijk om buiten Amsterdam rond te lopen als jood, want zes weken later mag je niet meer reizen. Henri is hier dus clandestien.

Hij kan geen ster op. Hij mag niet bij de ZWM werken. Hij mag niet in Middenmeer wonen bij de familie van der Male. Hij mag geen kroegen of een bioscoop bezoeken, niet meer reizen, geen fiets meer hebben. Die zomer zullen er heel wat afwegingen gemaakt zijn en eind november valt de beslissing.

Uitgezwaaid door een twintigtal vrienden en collega’s stapt Henri bij Hotel Smit op de bus.  In Amsterdam treft hij een bange Joodse gemeenschap. Bang voor alles. Hoe komen we rond zonder inkomsten?

Familie en vrienden krijgen oproepen en vertrekken. Op straat kun je zomaar opgepakt worden.

Wanneer wij? Wie weg is stuurt geen bericht meer. Wat gebeurt daar in Polen? Kunnen we onderduiken en bij wie? Laten we onze kinderen alleen onderduiken?

In februari worden zijn vader en broer weggehaald en naar Auschwitz gedeporteerd.  Dat vader de reis niet overleefde en Louis het nog tot augustus heeft uitgehouden heeft hij niet geweten. Henri, op een ander adres alleen achtergebleven, is op 15 mei 1943 verraden en de 18e op de trein naar Sobibor gezet. Drie dagen reizen zonder eten en drinken. In Sobibor aangekomen, een vernietigingskamp, is iedereen op een enkeling na binnen twee uur vergast. Henri hoort bij die enkelingen en wordt aan het werk gezet. Een week later wordt hij 24 jaar. Veel valt er niet te vieren.Het toeval wil dat er in het kamp een nichtje van hem werkt in de sorteerruimte. Daar moet ze de kleren van o.a. haar eigen familie door haar handen laten gaan. Zij overleeft de opstand van 14 oktober en heeft verschillende getuigenissen gedaan. Daarin staat dat ze kort voor de opstand Henri in een groep van 76, van vlucht verdachte Nederlandse gevangenen, heeft zien staan. Hij zag haar ook. Ze riepen iets naar elkaar en ze werd weggestuurd. Daarna is de hele groep doodgeschoten. Dankzij haar weten we nog iets uit de laatste maanden van zijn leven.

Sinds mei 1943 heeft de familie van der Male niets meer van Henri vernomen maar hij is niet vergeten. Op 13 januari 1944 wordt er een meisje geboren. Zij heet Henriëtte.  Zo leeft hij toch nog voort. Namen van dorpsgenoten. Achteraan: man met kind op de arm: G. Wortel met zoontje Wim, Poststraat 1; links voor: Mevr. Apolina van der Male – Schipper, Poststraat 5. Man met de pet in het midden: Gerrit van der Male

Man met pet gehurkt: (?)Dhr. De Gier; man met hoed: Henri van Oosten, rechts van hem Dhr. G. Slot, gehurkt.  © Archief Historisch Genootschap Wieringermeer.    

Foto-opschrift vermeldt: “Joodse man wordt opgehaald bij Hotel Smit”.