De selfies van kraamzuster van Es uit Wieringerwerf

Een instituut werd ze genoemd, zuster van Es, de kraamverzorgster uit Wieringerwerf. Alleen al tussen 1957 en 1972 mocht zij 325 keer na de geboorte moeder, kind en gezin bijstaan. Moeders die voor het eerst gingen bevallen kregen met voorrang zuster van Es over de vloer.

Hendrika van Es was de tweede dochter van metselaar Hemmo van Es en huisvrouw Neeltje Esselman. Ze had een oudere zus Adriaantje, die op 10-jarige leeftijd stierf (in januari 1919) aan de Spaanse griep. Verder een broer Pieter en daarna nog een zusje Suzanna (Suze). Het gezin was Nederlands hervormd. In maart 1949 staat mejuffrouw van Es voor het eerst ingeschreven in Wieringerwerf, ze kreeg bij het Witte Kruis een aanstelling als kraamverzorgster voor een half jaar, op proef. Haar salaris was f 1.500,- op jaarbasis en de reiskosten werden vergoed.

Na afloop van haar proefperiode ging ze terug naar Hillegom maar blijkbaar trok de polder toch want in maart 1958 is ze terug, nu als kraamverzorgster voor onbepaalde tijd. In Wieringerwerf ging ze lopend naar haar kraamadressen, naar Middenmeer pakte ze de bus. In Kreileroord kwam zuster van Es alleen als vaders haar ophaalden en weer thuisbrachten. Ook na haar pensioen sprong ze nog wel eens in als kraamverzorgster. Zuster van Es bleef vrijgezel en werd een bekend figuur in de polder tot aan haar overlijden op 8 augustus 2008.

Nalatenschap is een goudmijn

De nalatenschap van kraamverzorgster Hendrika Pietronella van Es (1910-2005) is een goudmijn voor een geschiedschrijving over vrouwen in zorgberoepen. Zuster van Es liet onder andere twee fotoalbums na met kiekjes uit de jaren zestig, ruim honderd selfies van de zuster en haar baby’s. In een schrift hield ze bij in welk gezin ze verbleef voor tien of elf dagen kraamzorg. Tel hierbij op de honderden geboortekaartjes en andere documenten over haar werkzame en gepensioneerde leven (abonnementen van zwembad De Terp!), een kostbare schat in het archief van het
Historisch Genootschap Wieringermeer. Zuster van Es hoort bij ons erfgoed. Ze ligt begraven in Middenmeer, in gebied C, grafnummer 1059.

Vele andere bakers en kraamverzorgsters werkten met en na zuster van Es in de polder. Willemien Hakvoort, Gert Zuidhof-Roef, Ineke Metzlar-Swieringa, de vrouwen van de Kraamvogel, om wat wat te noemen. Jullie kennen vast meer namen. Help je mee deze geschiedenis te schrijven? Daarom een oproep: deel je informatie, herinneringen en verhalen aan deze vakvrouwen, dit prachtige beroep. Reacties naar kroniek@wieringermeer.nl

Anita Blijdorp
13 juli 2026.